Let op: vrijdag 20 november kun je à la carte reserveren tot 13:00.

Is het frikandel of frikadel? De geschiedenis van de frikandel

Het mysterie van de bruine staaf

Frikandel speciaal met frietjes

Er doen de wildste verhalen de ronde over de meest gegeten snack van Nederland. Van “er zitten ogen en uiers in” tot “het is puur slachtafval”. Maar wist je dat de frikandel eigenlijk is ontstaan uit pure noodzaak en de creativiteit van een slager uit Dordrecht? Voordat we het mysterie van de ingrediënten ontrafelen en kijken of die ‘n’ er nu wel of niet tussen hoort, duiken we eerst in de geschiedenis.

Het ontstaan: een ‘illegale’ gehaktbal

De moderne frikandel zag het levenslicht in 1954. Slagersknecht Gerrit de Vries uit Dordrecht maakte gehaktballen die hij verkocht aan de horeca. Door een wijziging in de Warenwet mocht hij zijn product echter plotseling geen ‘gehaktbal’ meer noemen; er zat namelijk te veel meel in. De oplossing was even simpel als geniaal: hij veranderde niet het recept maar de vorm. Hij sloeg de bal uit tot een worst. Een Duitse klant tipte hem over de naam ‘Frikadelle’ (een platte Duitse gehaktkoek), Gerrit gaf er zijn eigen draai aan, en de rest is geschiedenis.

Een Duitse Frikadelle
Een Duitse Frikadelle

De revolutie van de ‘strakke’ frikandel

Hoewel Gerrit de vorm bedacht, was het Jan Bekkers van de bekende fabriek in Deurne die de frikandel in 1959 zijn huidige uiterlijk gaf. Hij perfectioneerde het recept en zorgde voor de fijne structuur: een gladde, voorgegaarde worst zonder velletje. De moderne frikandel zoals wij die kennen, strak, bruin en klaar voor de frituur, was toen officieel geboren.

Mythes en sterke verhalen: wat zit er écht in?

Geen enkele snack is zo omgeven door mysterie als de frikandel. Laten we die fabeltjes over uiers en ogen direct de wereld uit helpen. Een moderne frikandel is juist een heel efficiënt en eerlijk product. Het bestaat tegenwoordig uit een mix van rundvlees, varkensvlees en vooral veel kippenvlees. Voeg daar een specifieke kruidenmix van foelie, peper en nootmuskaat aan toe, en je hebt die iconische smaak. Geen gekke organen, wel heel veel vakmanschap.

Maar… is frikandel nou met of zonder ‘n’?

Nu we weten wat erin zit, blijft de vraag: hoe schrijf je het? Decennialang was er verwarring, maar sinds 2005 is de regel in het Groene Boekje simpel:

  • Een frikadel (zonder ‘n’) is een ambachtelijke gehaktbal of platte gehaktkoek.
  • Een frikandel (met ‘n’) is onze nationale trots uit de frituur.

Bij de HALL houden we het dus bij de frikandel!

Wist je dat? De Indische frikadel!

Een van onze collega’s wees ons nog op een mooi stukje culinaire geschiedenis. De term ‘frikadel’ (zonder n) wordt namelijk ook veel gebruikt in de Indische en Molukse keuken. Het is daar het alternatief voor het woord perkedel: een heerlijk hartig koekje van aardappel en gehakt. Hoewel de naam bijna hetzelfde is als onze frituur-snack, is het een totaal ander gerecht met een heel eigen historie. Zo zie je maar hoe één woord de hele wereld over kan reizen!

De opkomst van de ‘speciaal’

In de jaren ’80 kreeg de snack een upgrade die de eetcultuur voorgoed veranderde: de Frikandel Speciaal. Door de snack in de lengte open te snijden (in de volksmond ook wel liefkozend een ‘open ruggetje’ genoemd) en te vullen met curry (of ketchup voor de rebellen), mayonaise en vers gesnipperde uitjes, ontstond er een culinaire klassieker.

Veelgestelde vragen over de frikandel

Waar komt de frikandel vandaan?

De frikandel komt uit Dordrecht. Slagersknecht Gerrit de Vries maakte er in 1954 gehaktballen die hij door een wijziging in de Warenwet geen gehaktbal meer mocht noemen. Hij sloeg de bal uit tot een worst en de frikandel was geboren.

Wie heeft de frikandel uitgevonden en wanneer?

Gerrit de Vries uit Dordrecht bedacht de frikandel in 1954. Jan Bekkers uit Deurne gaf de snack in 1959 zijn huidige vorm: een gladde, voorgegaarde worst zonder velletje.

Wat zit er in een frikandel?

Een moderne frikandel bestaat uit een mix van kippen-, varkens- en rundvlees, aangevuld met meel en een kruidenmix van foelie, peper en nootmuskaat. Verhalen over uiers en ogen zijn fabels.

Is het frikandel of frikadel?

Sinds 2005 is het volgens het Groene Boekje duidelijk: een frikandel (met n) is de snack uit de frituur, een frikadel (zonder n) is een ambachtelijke gehaktbal of platte gehaktkoek.

Gastronomische frikandellen: 4 culinaire uitstapjes bij de HALL

De frikandel mag dan een snackbar-imago hebben, bij de HALL houden we wel van een culinaire knipoog. Daarom maken we elk jaar op de Nationale Dag van de Frikandel (begin februari) maar liefst 4 culinaire uitstapjes:

  • Italiaanse frikandel: voor een mediterrane twist.
  • Indische frikandel: een smaakvolle reis naar het Oosten.
  • Frikandel Hawaii: de gedurfde combinatie van hartig en zoet.
  • Wintersport frikandel: voor de ultieme après-ski vibes op je bord.

Ben jij een echte liefhebber van de frikandel? Kom dan begin februari langs in ons lunchrestaurant in Woerden en proef al onze culinaire frikandellen! Lees ook het verhaal van die andere klassieker: de geschiedenis van de hamburger.